Udar cieplny u psa to gwałtowne przegrzanie organizmu prowadzące do zaburzenia pracy najważniejszych układów życiowych. Wysoka temperatura otoczenia, intensywny wysiłek fizyczny w upale lub pozostawienie zwierzęcia w zamkniętym aucie mogą w krótkim czasie doprowadzić do stanu bezpośredniego zagrożenia życia. Problem dotyczy psów każdej rasy i w każdym wieku – szczególnie narażone są jednak osobniki starsze, otyłe lub z chorobami serca i układu oddechowego. Jak rozpoznać pierwsze symptomy, udzielić właściwej pomocy i zabezpieczyć pupila przed przegrzaniem? Zapraszamy do lektury!
To stan, w którym temperatura ciała zwierzęcia wzrasta powyżej zdolności organizmu do jej samodzielnego obniżenia. Mechanizm ten wynika z przeciążenia układu termoregulacji – u psa odbywa się ono głównie poprzez ziajanie oraz niewielką utratę ciepła przez opuszki łap. Gdy temperatura otoczenia jest wysoka, a wymiana ciepła utrudniona, dochodzi do gromadzenia energii cieplnej w organizmie. Skutkiem jest uszkodzenie białek, zaburzenia krążenia i pracy narządów wewnętrznych, co w krótkim czasie może prowadzić do śmierci.
Objawy udaru cieplnego u psa
Pierwsze sygnały, że pies ulega przegrzaniu, obejmują nadmierne dyszenie, intensywne ślinienie i widoczne pobudzenie lub niepokój. W miarę narastania problemu pojawiają się osłabienie, chwiejny chód, przyspieszony puls, a także wymioty lub biegunka. Zaawansowany udar u psa objawia się drgawkami, dezorientacją, utratą przytomności, a w skrajnych przypadkach zatrzymaniem oddechu. Skóra wewnątrz uszu oraz dziąsła często stają się żywoczerwone, a następnie sinieją – jest to sygnał krytycznego niedotlenienia tkanek. W odróżnieniu od łagodnego przegrzania u psa, udar przebiega gwałtowniej i prowadzi do nieodwracalnych zmian, jeśli pomoc nie zostanie udzielona natychmiast.
Leczenie udaru cieplnego u psa
W przypadku podejrzenia udaru cieplnego u psa liczy się każda minuta. Pierwszym działaniem powinna być natychmiastowa przerwa w aktywności i przeniesienie zwierzęcia w chłodne, zacienione miejsce. Chłodzenie należy rozpocząć stopniowo – najlepiej przykładając wilgotne, chłodne (nielodowate) ręczniki do brzucha, pachwin i karku lub polewając te obszary letnią wodą. W trakcie tych czynności trzeba zapewnić czworonogowi swobodny dostęp do świeżej wody do picia, ale unikać zmuszania go do jej spożycia. Nie wolno zanurzać go w lodowatej wodzie ani polewać go strumieniem o bardzo niskiej temperaturze – grozi to szokiem termicznym. Po udzieleniu pierwszej pomocy konieczny jest szybki transport do kliniki weterynaryjnej. Leczenie obejmuje intensywne chłodzenie, nawadnianie dożylne, stabilizację pracy serca i oddychania oraz kontrolę parametrów życiowych w celu zapobieżenia uszkodzeniom narządów.
Skutki udaru cieplnego u psa
Nawet po skutecznym przerwaniu procesu przegrzania udar cieplny u psa może pozostawić poważne następstwa. Wysoka temperatura uszkadza tkanki mózgu, co nierzadko prowadzi do zaburzeń koordynacji ruchowej, problemów z widzeniem lub zmian w zachowaniu. Występuje także ryzyko niewydolności nerek i wątroby spowodowanej zaburzeniami krążenia i niedotlenieniem komórek. Uszkodzeniu mogą ulec mięsień sercowy oraz układ pokarmowy, co objawia się przewlekłymi biegunkami, utratą masy ciała lub osłabieniem. Niektóre zmiany pojawiają się z opóźnieniem – nawet kilka dni po incydencie – dlatego po przebyciu udaru konieczna jest obserwacja psa oraz kontrolne badania w gabinecie weterynaryjnym.
Zapobieganie udarowi cieplnemu u psa
Ochrona psa przed przegrzaniem wymaga połączenia właściwej organizacji dnia i świadomości zagrożeń. W upalne dni spacery powinny odbywać się we wczesnych godzinach porannych lub późnym wieczorem, gdy temperatura powietrza jest niższa. W ciągu dnia zwierzę powinno przebywać w przewiewnym, zacienionym miejscu z nieograniczonym dostępem do świeżej wody. Jeśli pies spędza czas na zewnątrz, należy kontrolować warunki – przy temperaturach powyżej 25–27°C ryzyko przegrzania rośnie, a długotrwałe przebywanie na słońcu jest niebezpieczne. Unika się intensywnego wysiłku w upale i przewożenia czworonoga w zamkniętym samochodzie, nawet przy uchylonych oknach. W przypadku psów o krótkiej kufie (m.in. buldogi, mopsy) i zwierząt starszych i przewlekle chorych ostrożność powinna być szczególna, gdyż ich zdolność do oddawania ciepła jest znacznie ograniczona.
Świadome lato z psem – lekcja, której nie warto ignorować
Letnie miesiące pokazują, jak wrażliwy na czynniki środowiskowe jest organizm czworonoga. Udar cieplny u psa to przykład sytuacji, w której tempo narastania zagrożenia przewyższa zdolności organizmu do obrony. Zrozumienie tej nierównowagi powinno skłonić opiekuna do myślenia o codziennych warunkach życia pupila nie tylko pod kątem wygody, lecz także biologicznych ograniczeń jego gatunku. Świadomość, że pies w pełni polega na decyzjach człowieka, stawia odpowiedzialność opiekuna w nowym świetle – jako realnego strażnika zdrowia i życia swojego towarzysza.
